Ndeup

Het irriteerde me dat C. nog steeds in het zuiden van Senegal verbleef. Hij had een nieuwe vrouw en een nieuw kind, een ex-vrouw en twee oudere dochters. Wat deed hij daar? Waarom was hij niet bij hen die hem nodig hadden?

Hij was ziek, legde hij uit, en had traditionele geneesmiddelen nodig om hem van zijn kwalen te verlossen. Welke problemen hij precies had werd mij niet duidelijk. Het waren dezelfde problemen die zijn vader had gehad, zei C. Hij was bij de marabout geweest, die hem rituele baden liet nemen. Omdat ik vragen stelde dacht dat hij dat zijn vader mij nooit had verteld over deze mystieke praktijken.

Natuurlijk wist ik waar hij het over had. Hoe vaak had ik geen flesjes met geneeskrachtig water in huis gehad, waar stukjes boomschors in dreven? Waarin een tekst uit de Koran was opgelost? Iedere Senegalese gelovige had zijn eigen marabout, een geestelijk leider die de regels en wetten uit de Koran combineerde met traditionele geneeskunst.

Natuurlijk begreep ik dat dit bezoek voor hem noodzaak was. En dat ik met een westerse blik naar zijn situatie keek. Toch voelde ik dat de tijd van instemmend knikken voorbij was.

Het is belangrijk dat je bij je kinderen bent, zei ik hem. Je moet het gedrag van je vader niet kopieren, daar krijgen je kinderen last van.

Hij bedankte mij voor mijn goede raad. Volgende week zou hij naar huis gaan. Het feest van Tabaski zou hij met zijn vrouw en kinderen vieren.

Heel goed, zei ik hem.

’s Avonds bezochten we een Senegalese feestavond met dans en muziek, een tanebeer. Het thema was Ndeup, the art of healing. We keken naar een korte documentaire, waarin werd uitgelegd hoe het volk van de Lébou omging met mentale problemen. Over de lijntjes die er liepen met de spirituele wereld, het contact met de voorouders. Hoe muziek en dans ervoor konden zorgen dat mensen bevrijd werden van het kwaad en weer in balans kwamen. In de ceremonie werden zielen gezuiverd, mensen beschermd tegen hun djinns. Ik voelde de kracht van het collectief, en realiseerde me dat ik niet te hard mocht oordelen over zaken waar ik niet mee opgegroeid was.

Na de documentaire voelde ik de intensiteit van de snerpende sabartrommels, van de explosieve sabardans, van de gesloten sabarcirkel. Ik wist weer waarom Senegal een stukje van mijzelf was geworden.

Ik wist ook nog steeds dat niet-aanwezige, niet-betrokken vaders weinig bijdroegen aan het geluk van een opgroeiend kind. Begrijpen en begrip hebben blijven twee verschillende dingen.